Theo CNN, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Hải dương học Scripps (Mỹ) vừa công bố kết quả trên tạp chí Science Advances ngày 8/7. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá liệu công nghệ địa kỹ thuật khí hậu có thể góp phần hạn chế các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, cháy rừng và những tác động nghiêm trọng do El Niño gây ra.
Làm sáng mây để phản xạ bức xạ Mặt Trời
Kỹ thuật MCB hoạt động bằng cách phun các hạt sol khí siêu nhỏ, chủ yếu là muối biển, vào những đám mây trên đại dương. Các hạt này giúp đám mây trở nên trắng và dày hơn, từ đó tăng khả năng phản xạ bức xạ Mặt Trời trở lại không gian thay vì hấp thụ xuống bề mặt Trái Đất.
Nhiệt độ mặt biển cao bất thường trong nửa đầu tháng 6. Ảnh: NOAA
Về lý thuyết, quá trình này có thể giúp giảm nhiệt độ mặt biển, qua đó hạn chế sự hình thành và phát triển của El Niño.
Ý tưởng này xuất phát từ những quan sát sau đợt cháy rừng “Mùa hè Đen” tại Australia giai đoạn 2019-2020. Lượng lớn khói bụi chứa các hạt phản xạ ánh sáng đã lan ra Thái Bình Dương, hòa vào các đám mây trên biển và làm tăng khả năng phản xạ bức xạ Mặt Trời. Một số nghiên cứu trước đây cho rằng hiện tượng này góp phần làm mát khu vực Thái Bình Dương và tạo điều kiện cho sự xuất hiện của La Niña sau đó.
Mô phỏng cho thấy El Niño có thể suy yếu
Do chưa thể tiến hành các thử nghiệm địa kỹ thuật khí hậu ngoài thực địa, nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình máy tính để mô phỏng hiệu quả của MCB.
Các nhà khoa học tập trung phân tích hai đợt El Niño mạnh trong giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016. Mô hình xác định khu vực đông nam Thái Bình Dương là nơi phù hợp để phun các hạt sol khí nhằm tăng độ phản xạ của mây.
Kết quả cho thấy, nếu được triển khai đúng thời điểm, kỹ thuật này có thể làm giảm đáng kể cường độ El Niño, đồng thời tăng khoảng 40% hiệu ứng làm mát và khô đặc trưng của La Niña. Đặc biệt, việc áp dụng càng sớm trong giai đoạn El Niño hình thành thì hiệu quả mô phỏng càng rõ rệt.
El Niño gây tác động lớn đến khí hậu toàn cầu
Theo Fox News, El Niño là pha nóng trong chu kỳ khí hậu tự nhiên ENSO (El Niño – Dao động phương Nam), thường xuất hiện theo chu kỳ từ 2 đến 7 năm.
Khi El Niño hình thành, vùng nước ấm trên Thái Bình Dương mở rộng khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng lên. Hiện tượng này có thể kéo dài gần một năm và gây ra nhiều hình thái thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, mưa lớn và lũ lụt ở nhiều khu vực trên thế giới.
Trong khi nhiều quốc gia phải đối mặt với thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và môi trường, một số nơi như bang California (Mỹ) lại hưởng lợi từ lượng mưa dồi dào giúp bổ sung nguồn nước cho các hồ chứa.
Cần thận trọng với các giải pháp địa kỹ thuật
Mặc dù kết quả mô phỏng được đánh giá là tích cực, các nhà khoa học nhấn mạnh MCB vẫn chỉ là giải pháp ở giai đoạn nghiên cứu và còn nhiều vấn đề cần làm rõ.
Nhóm tác giả cho rằng cần tiếp tục đánh giá tác động lâu dài của kỹ thuật này đối với thời gian xuất hiện, cường độ cũng như tần suất của La Niña, đồng thời phân tích ảnh hưởng riêng biệt đến từng khu vực trên thế giới.
Nhiều chuyên gia khí hậu cũng bày tỏ sự thận trọng trước các biện pháp can thiệp trực tiếp vào hệ thống khí hậu Trái Đất.
James Haywood, nhà khoa học khí hậu thuộc Đại học Exeter (Anh), nhận định rằng vẫn còn rất nhiều câu hỏi về tính khả thi và mức độ an toàn của công nghệ làm sáng mây biển. Một nghiên cứu trước đây do ông và cộng sự thực hiện thậm chí chỉ ra rằng việc làm mát quá mức khu vực phía đông Thái Bình Dương có thể kích hoạt một hiện tượng “siêu La Niña” với cường độ mạnh hơn đáng kể so với các sự kiện từng được ghi nhận.
Theo các chuyên gia, trước khi bất kỳ công nghệ địa kỹ thuật nào được đưa vào ứng dụng, cần có thêm nhiều nghiên cứu nhằm đánh giá đầy đủ những lợi ích cũng như các rủi ro có thể phát sinh đối với hệ thống khí hậu toàn cầu.
Minh Lan
